20 rheswm pam y bydd 2017 yn flwyddyn chwedlonol yng Nghymru

Gan mai 2017 yw Blwyddyn Chwedlau Cymru, mae'n bwysig gwybod beth, ble a phryd mae'r pethau mwyaf yn digwydd ym mhob cwr o’r wlad. Rydym wedi creu rhestr o ugain o ddigwyddiadau a dathliadau chwedlonol sy’n digwydd yng Nghymru dros y misoedd nesaf. Boed law neu hindda, mae cant a mil o ffyrdd o fwynhau ein gwlad wych.

Dyluniad artist o westy dros dro Ogof Arthur

'Ogof Arthur', profiad glampio boutique mewn gwesty dros dro unigryw

 gan Miller Kendrick Architects

Prif ddigwyddiadau 2017

Gŵyl y Gelli, 25 Mai-4 Mehefin, Y Gelli Gandryll

Llythrennau lliwgar yn sillafu 'HAY' yn yr ŵyl

Gŵyl y Gelli, Dyffryn Gwy a Dyffryn Wysg

Mae'n ddeng mlynedd ar hugain ers gŵyl gyntaf y Gelli - dathliad blynyddol o ysgrifennu gwych. Bydd awduron, gwneuthurwyr ffilmiau, digrifwyr, gwleidyddion a cherddorion enwog yn tyrru i dref lyfrau hynafol a hynod y Gelli Gandryll, er mwyn ysbrydoli, difyrru, trafod a diddanu. Cofrestrwch ar eu gwefan i gael diweddariadau a bod gyda’r cyntaf i glywed pwy fydd yno eleni.

Canmlwyddiant Hedd Wyn, 29 Mai, Trawsfynydd

Exterior image of Hedd Wyn's childhood home

Yr Ysgwrn: cartref Hedd Wyn, Môr a Mynyddoedd Eryri

 gan Yr Ysgwrn

Hedd Wyn oedd bardd Cymraeg enwocaf dechrau'r 20fed ganrif, a fu farw gyda miloedd o filwyr eraill yn ystod y Rhyfel Mawr. Mae ei stori yn ddirdynnol am i’w gerdd ennill cadair yr Eisteddfod Genedlaethol, lle y cyhoeddwyd iddo gael ei ladd mewn brwydr chwe wythnos cyn y seremoni. Bydd digwyddiadau arbennig yn 2017 i nodi canmlwyddiant marwolaeth Hedd Wyn, yn cynnwys ailagor ei gartref, Yr Ysgwrn, yn 2017 fel amgueddfa lle gall ymwelwyr ddysgu am fywyd y bard.

Gêm Derfynol Cynghrair Pencampwyr UEFA  / Cynghrair Pencampwyr y Merched UEFA 1 – 3 Mehefin, Caerdydd

Llun o dlysau Cynghrair y Pencampwyr
Gêm Derfynol Cynghrair Pencampwyr UEFA 2017, Caerdydd

Mae digwyddiad chwaraeon blynyddol mwyaf y byd yn cael ei gynnal yng Nghaerdydd fis Mehefin. Bydd Rownd Derfynol y Merched UEFA 2016/17 yn cychwyn y campau ar 1 Mehefin, cyn gêm derfynol y dynion ar 3 Mehefin yn y stadiwm cenedlaethol sy’n dal 74,500 o bobl. Er na fyddwn yn cael gwybod tan fis Ebrill pwy fydd y timau yn y rownd derfynol, does dim dwywaith mai hon fydd y rownd derfynol orau erioed ... ac mae Caerdydd yn barod i gynnal parti heb ei debyg ar ôl yr ornest.

Y Twrnamaint, 24-25 Mehefin, Conwy

Castell Conwy ar fryn

Castell Conwy, Llandudno a Bae Colwyn

Bydd Conwy’n troi’n gwbl chwedlonol yr haf hwn wrth i'r dref gyfan baratoi i gynnal penwythnos gwyllt (am ddim) o farchogion, Llychlynwyr, cerddorion, digrifwyr a saethwyr. Yn ogystal â marchnadoedd canoloesol, ymryson twrnamaint a gwersylloedd hanesyddol, cewch gyfle i fyw bywyd y chwedlau, drwy berfformiadau byw, ymryson, gwleddoedd ac actorion fel cymeriadau hanesyddol yn crwydro ar hyd waliau'r dref ganoloesol gaerog

Encil Arwrol, Mehefin – Medi, ledled Cymru

Artist's impression of the slate cabin surrounded by hills

'Caban Llechi', gwesty boutique dros dro, Hafan Epic

 gan Trias Studio

Am y tro cyntaf yn 2017, bydd Cymru’n gartref i brofiad gwib-westy bach moethus chwedlonol ac unigryw i griw dethol o 200 o bobl lwcus. Pen Llŷn, De Eryri a’r Gorllewin fydd y lleoliadau ar gyfer y profiad moethus heb ei debyg wedi’i ysbrydoli gan chwedlau Cymru gan gynnwys y Brenin Arthur, y ddraig goch a threftadaeth ddiwydiannol enwog y wlad. 

Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen – dathlu 70 o flynyddoedd, 3-9 Gorffennaf, Llangollen

A Llangollen sign on a platform at Llangollen train station

Gorsaf drenau Llangollen, Sir Ddinbych

Mae'r Eisteddfod Ryngwladol yn Llangollen yn un o ddigwyddiadau mwyaf lliwgar a bywiog calendr cymdeithasol Cymru, gyda gwledydd o bob cwr o’r byd yn ymgynnull yn y dref i ddathlu cerddoriaeth, canu a dawnsio gorau’r byd. Eleni, mae’r ŵyl yn dathlu 70 mlynedd - gyda phob math o bethau ar y gweill gan gynnwys ‘corws dathlu’ a chyfres o gyngherddau yn cynnwys Bryn Terfel, Gregory Porter a’r Manic Street Preachers.

Ambell beth arall i dynnu dŵr o’ch dannedd…

Gŵyl Myrddin, 24-25 Mawrth, Caerfyrddin

Cleddyfau yn pwyso yn erbyn wal

Canolfan Owain Glyndŵr, Machynlleth

Pa well ffordd well o ddathlu Blwyddyn Chwedlau na gyda digwyddiad enfawr i ddathlu dewin chwedlonol o’r chwedlau Arthuraidd a barddoniaeth Gymraeg yr Oesoedd Canol? Ysgrifennwyd y stori gyntaf am Myrddin yn y 12fed ganrif, gan grybwyll ei fod yn byw yng Nghaerfyrddin. Bydd yr ŵyl yn llenwi’r dref gydag adloniant stryd ar thema Myrddin, dewiniaeth, marchnad, llwybr cerfluniau a mwy.

Gŵyl Lenyddiaeth i Blant, 25 Mawrth - 2 Ebrill, Caerdydd

Little girl on her Dad's shoulders looking at an outdoor art display

Digwyddiad llenyddiaeth i blant yng Nghaerdydd

Ar ôl dathlu Dahl a Dinas anhygoel yr Annisgwyl, bydd Caerdydd yn cynnal mwy o hwyl llyfr-wych pan fydd awduron a darlunwyr yn chwarae gyda geiriau a lluniau mewn lleoliadau eiconig ar hyd a lled y ddinas. Gallwch ddisgwyl straeon a pherfformiadau anhygoel gyda chast o gymeriadau gwych.

Sioe Flodau’r RHS, 7-9 Ebrill, Caerdydd

Galwch i weld ac arogli’r blodau hardd yn Sioe Flodau flynyddol yr RHS yng Nghaerdydd. Bydd arddangosiadau blodau, nodweddion dŵr, gerddi arbennig ac arddangosiadau yn dangos garddio ar ei orau ac yn annog ymwelwyr i ymddiddori mewn garddio.

Penwythnos Talacharn, 7-9 Ebrill, Talacharn

Tu allan i Gastell Talacharn

Talacharn, Sir Gâr

Mae'r ŵyl flynyddol hynod hon yn denu’r nofelwyr, y cerddorion, y meddylwyr a’r ymrysonwyr cwlt mwyaf cŵl i dref a fu’n gartref i Dylan Thomas ar un adeg. Yn eu plith mae Meic Stevens, Tessa Hadley, Irvine Welsh, Dr John Cooper Clarke, Jeremy Deller, Roger McGough a llawer mwy.

Parc Tonfyrddio Sir Benfro, Penwythnos y Pasg (i'w gadarnhau), Sir Benfro

Ynys Ramsey, Sir Benfro

Ynys Dewi, Sir Benfro

Mewn pryd ar gyfer gwyliau'r Pasg, mae parc tonfyrddio mewndirol newydd yn dod i Sir Benfro. Bydd y busnes teuluol sy’n cynnig cyffro a hwyl yn cynnwys llyn a system gebl i dynnu tonfyrddwyr ar draws y dŵr.

Wonderwool Wales, 22-23 Ebrill, Llanelwedd

Bydd y wledd flynyddol o wlân a ffibrau naturiol yn llawn dop o stondinau, arddangosfeydd, arddangosiadau dyddiol a sesiynau rhoi cynnig ar wahanol grefftau.

Gŵyl Fictoraidd Llandudno, 29 Ebrill - 1 Mai, Llandudno

Dros benwythnos gŵyl y banc diwedd Mai, mae Llandudno’n troi’n bair o bopeth Fictoraidd. Bydd yna stondinau, hen geir, peiriannau ager, organau cerddorol, trugareddau a pherfformiadau stryd i ddod â'r cyfnod yn fyw heddiw.

Gŵyl Fwyd Caerffili, 6 Mai, Caerffili

Bydd chweched Gŵyl Fwyd Caerffili yn llenwi’r stryd fawr gyda dros 70 o stondinau o fwyd a diod blasus, yn ogystal â marchnad ffermwyr, ffair grefftau, arddangosiadau coginio ac adloniant stryd.

King Arthur: Legend of the Sword, 12 Mai, ledled Cymru

Labrinth y Brenin Arthur

Labrinth y Brenin Arthur, Machynlleth

Mae ffilm newydd sbon yn seiliedig ar y chwedl (chwedl Gymreig fwy na thebyg) am y Brenin Arthur yn dod i sinemâu ledled y wlad. Bydd y ffilm yn cynnwys y sêr Charlie Hunnan, Jude Law ac Annabelle Wallis gyda Guy Ritchie yn cyfarwyddo.

FOCUS Wales, 11-13 Mai, Wrecsam

Cyfle i fwynhau tridiau o gerddoriaeth yn rhoi llwyfan i 200 a mwy o fandiau ar 20 llwyfan, yn ogystal â sesiynau rhyngweithiol, ffilmiau, comedi a pherfformiadau. Yn eu plith mae Power British Sea, Astroid Boys, Cabbage, Georgia Ruth, Islet, Right Hand Left Hand, CaStLeS a Gulp, i enwi dim ond rhai.

Diwrnod Rhyngwladol Dylan Thomas 2017, 14 Mai, ledled Cymru

Exterior of the Dylan Thomas Centre, Swansea
Dylan Thomas Centre, Swansea

Dyma’r diwrnod dathlu blynyddol newydd sy’n nodi’r dyddiad y darllenwyd Under Milk Wood gan y chwedlonol Dylan Thomas ar lwyfan am y tro cyntaf ym 1953. Wrth i’r dyddiad agosáu, bydd y tîm sy’n trefnu’r dathliad yn cyhoeddi gwybodaeth am ddigwyddiadau ar hyd a lled Cymru, gan gynnwys perfformiadau, digwyddiadau ar-lein, teithiau cerdded a mwy - cadwch lygad ar eu gwefan i gael y wybodaeth ddiweddaraf.

Dylan's yn agor yn Llandudno, diwedd Mai, Llandudno

Image of Llandudno seaside

Llandudno, Conwy

A hwythau wedi agor tai bwyta llwyddiannus ym Mhorthaethwy a Chricieth, bydd grŵp Bwyty Dylan’s yn ychwanegu bwyty Dylan’s yn Llandudno at ei bortffolio. Mae'r bwyty moethus yn symud i adeilad rhestredig Gradd II Gwesty Washington ar East Parade, sydd wedi ei weddnewid yn llwyr.

Bwyta ar ben to diolch i Marco Pierre White, diwedd Mai, Caerdydd

Mae’r cogydd enwog Marco Pierre White yn agor bwyty ar ben to yng Nghaerdydd, gyda golygfeydd 360 gradd dros y ddinas. Bydd Marco Pierre White Steakhouse Bar & Grill yn gweini prydau Prydeinig a Ffrengig a bydd yn eistedd ar do Gwesty Indigo, gwesty moethus newydd sy'n cael ei adeiladu yn Dominions House ar Heol y Frenhines.