Gwinoedd Campus Cymru

I feddwl bod rhai pobl yn galw’r Cymry yn ynysig, rydyn ni wastad wedi bwrw’n golygon dros y môr, ac mae hynny’n sicr wedi cael dylanwad arnom. Ar hyd y blynyddoedd, rydyn ni wedi plethu sawl elfen ryngwladol yn ein diwylliant arbennig ein hunain. 

Gwin pefriog gorau’r byd!

Bottle of wine & glasses, Llanerch Vineyard, Vale of Glamorgan.
Bottle of wine & glasses, Llanerch Vineyard, Vale of Glamorgan

Dyna i chi win, er enghraifft. Gallwn ddiolch i’r Rhufeiniaid am ddod â gwin i Gymru; cwta ddwy fil o flynyddoedd yn ddiweddarach, daeth gwin pefriog Ystâd Ancre Hill o gynhaeaf 2008 i’r brig o blith gwinoedd gorau’r byd yng nghystadleuaeth ryngwladol Bollicine del Mondo yn yr Eidal. Fe gymrodd amser i ni gyrraedd y pinacl hwn, ond roedd hi’n werth pob eiliad.

Ystâd Ancre Hill yn Sir Fynwy yw un o’r unig winllannau ym Mhrydain sy’n tyfu grawnwin yn y dull biodynamig, fel y gwneir yn llawer o’r gwinllannau mawr o gwmpas y byd.

Crwydro'r gwinllannau

Llanerch Vineyard, Vale Of Glamorgan

Llanerch Vineyard, Vale Of Glamorgan
Plannwyd y winllan fasnachol gyntaf yng Nghymru ym 1875 ger Castell Coch, plasty Gothig yr Arglwydd Bute a adeiladwyd ar gyrion Caerdydd yn y 19eg ganrif. 

Ychydig dros ganrif yn ddiweddarach mae dros ddwsin o winllannoedd masnachol ar waith ledled y wlad. Y peth gorau yw bod modd ymweld â’r rhan fwyaf ohonynt, a chael blas ar y cynnyrch o lygad y ffynnon. I’ch tywys ar eich taith fe gewch chi’r holl wybodaeth ar wefan Taith Gwin Cymru.

Nid nepell o ddinasoedd mawr y De, mae Sir Fynwy yn arbennig o ffrwythlon o ran bwyd a diod. Rydyn ni eisoes wedi sôn am Ancre Hill, ond mae Gwinllan Parva Farm hefyd wedi ennill sawl gwobr am eu gwinoedd penigamp. Fe ddewch chi o hyd i’r winllan hon ar lethrau’r bryn uwchlaw adfeilion Abaty Tyndyrn, un o safleoedd hanesyddol enwocaf Cymru.

Maent wedi bod yn tyfu 200 o winwydd Reichensteiner yn Wernddu ers 2002, ac yn y cyfamser wedi ychwanegu gwinwydd Phoenix, Pinot Noir, Schonburger a Seyval Blanc i gynhyrchu amrywiaeth gyflawn o winoedd. Mae’r seidr a pherai a gynhyrchir yma wedi ennill gwobrau hefyd. Peth arall sy’n dda am Wernddu yw bod cyfle i fynd ag un o’r alpacas am dro.

Anghofiwch am y car ac arhoswch dros nos

Sugar Loaf Vineyard, Monmouthshire

Sugar Loaf Vineyard, Monmouthshire
Dafliad carreg i ffwrdd, gallwch grwydro’n braf ymhlith 5,000 o winwydd yng ngwinllan White Castle a phrynu rhai eich hun yng ngwinllan Sugarloaf Vineyard, lle gallwch hefyd gael gwyliau mewn bwthyn.

Hanner awr yn y car o Gaerdydd, mae Bro Morgannwg yn ferw gwyllt o bobl sy’n hoff o’u gwin, gan fod y pridd yn llawn clai a’r tywydd yn gymharol gynnes.

Gwin arall sydd wedi ennill gwobrau yw Cariad, a wneir gyda grawnwin sy’n tyfu ar lethrau eang Gwinllan Llanerch sy’n ymestyn am 22 erw. Mae’n lle bendigedig i ddod am wyliau bach, gyda deg o ystafelloedd, bwyty ac amrywiaeth o atyniadau, gan gynnwys ysgol goginio’r cogydd blaenllaw, Angela Gray.

Mae Gwinllan Meadow View yn cynhyrchu gwin heb ddefnyddio unrhyw blaladdwyr. Ceir tri math o win gwyn sy’n dwyn yr enw Gwin y Fro.

Gwinllan Glyndŵr yw’r un fwyaf yng Nghymru, ac maent yn cynhyrchu dau win gwyn, un gwin gwridog, un gwin coch a dau fath o win pefriog. O dro i dro fe gewch gipolwg ar ambell botel ar y byrddau pan fydd arweinwyr Ewrop ac aelodau Tŷ’r Arglwyddi yn gwledda.

Tua’r Gorllewin

Tasting tray at Cwm Deri Vinyard.

Cwm Deri Vinyard, Pembrokeshire gan Paul Chapman


Wrth fynd tua’r Gorllewin, fe ddewch chi ar draws Winllan ac Ystâd Cwm Deri yng nghanol prydferthwch Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro, ac yn y Canolbarth mae Gwinllan Penarth wedi ennill gwobrau am eu gwinoedd pefriog a’u gwinoedd gwridog pefriog. Yma maen nhw’n cynhyrchu’r brandi cyntaf yng Nghymru sydd wedi’i wneud o rawnwin – mae’n debyg ei fod yn gwneud y tro i’r dim os ydych chi’n cael trafferth cysgu.

Medd

Visit to Parva Farm Vineyard, Tintern.

Parva Farm Vineyard, Wye Valley gan rmtw
Mae rhai o’r gwinllannau sy’n rhan o Daith Gwin Cymru yn cynhyrchu medd eu hunain drwy lefeinio mêl a dŵr ac ychwanegu ffrwythau a sbeisys i roi blas.

Yng Ngheredigion mae Celteg yn cynhyrchu amrywiaeth o win ffrwythau, gan gynnwys gwin blodau ysgall, gwin gwsberis a gwin mafon pefriog. Mae Gwindy Fferm Fêl yr Wyddfa yn defnyddio mwy o ffrwythau i wneud gwin, gan gynnwys eirin hirion, llugaeron a sinsir, afalau, mwyar duon a cheirios. Felly pryd bynnag yr aiff eich gwydr gwin yn wag yng Nghymru, ewch chi byth yn brin o wahanol winoedd i’w lenwi.